U Šikluškom hataru

0
121
views

“U Šikluškom hataru, na brežuljku takozvanom Đuntir (Gönter) nalazi se grob Despota srpskog sv. Stevana Štiljanovića.  Onamo se skuplja srpski narod iz Baranje i obližnje Šlavonije svake godine prvog Avgusta, kao na dan pronalaska svetog tela Despotovog” početak je Molbe za pomoć objavljene u broju 15 iz godine 1894. u novinama  “SRPSKI SION” nedeljni list za crkveno-prosvetne i avtonomne potrebe Srpske pravoslavne mitropolije karlovačke, koji je izlazio u Novom Sadu od 1891 pa do 1907. godine, kojeg je uputila Pravoslavna opština Šikluška, u ime Pododbora  potpisuju je prota i paroh  Stevan Gojković i članovi Stevan Stanković i Jeca Demetrović.

Razlog upućivanja molbe,  što se vidi dalje iz teksta, je stanje tadašnjeg krsta, gdje se kaže “naročito trebalo bi sadanji drveni krst, koji je zbog truleža padeniju grozi, kameniti, a nadgrobnu ploču, koju sada jedan prost, duguljast i od kiše sasvim iskvaren kamen, bez ikakvog natpisa , predstava, pločom od mramora sa odgovarajućim natpisom namijeniti, kako bi svaki koji ovo mjesto pohodi, i sam grob svetiteljev naći i poznati mogao”. Osim kamenog krsta i mramorne ploče, predviđena je i ograda “koja bi ova dva znamenje opasivala, i od pristupa nezvanih čuvala”.  Sve to, prema procjeni same crkvene opštine, koštalo bi 2-000 forinti, što mala crkvena opština  a ni okolni malobrojni i siromašni sprski narod ne može skupiti i priložiti ni u više godina, kako se navodi u Molbi. Odluka da se pristupi popravku spomenika donesena je 1893. godine gdje je i odlučeno da se sredstva skupe dobrovoljnim prilogom od imućnijih crkvenih opština i rodoljuba.

Molba je imala podršku crkvenih vlasti i objava o prvim skupljenim prilozima objavljena je u broju 26. na stranici 412. Objavljeni “Iskaz skupljenih priloga za nadgrobni spomenik Sv. Stevanu Štiljanoviću” daje uvid u skupljene priloge i vidi se da je sa skupljanjem priloga započeto već ranije, da je 1. avgusta 1891. godine na Đuntiru skupljeno 14 forinti. Tadašnji bolmanski paroh Uroš Mađarević dao je 1 forintu.

  1. septembra 1891. u Šiklušu je skupljeno 44 forinte.

Od marta 1894. godine nastavlja se sakupljanje priloga. Među značajnijim darodavcima su Jovan Mihajlović iz Monoštora sa 5 forinti, Uprava Manastira Beočin 5 forinti, Episkop Pakrački Miron Nikolić 10 forinti, Josif Jagić, advokat iz Mohača, 30 forinti, Teodor Andrić, advokat, 10 forinti, Laza Rajić, advokat, 5 forinti, Isidor Bošnjak, paroh u M. Boji 8 forinti, Crkvena opština Mohačka, 11 forinti, Srpska pravoslavna opština u N. Sadu 20 forinti, Srpska pravoslavna opštine u Osijeku 5 forinti, Kosta pl. Nović iz Mitrovice 5 forinti, Srpska crkvena opština u Čurugu 10 forinti, crkvena opština u Zemunu 5 forinti, Pančevu 10 forinti, Trpinji 5 forinti, Vršcu 10 forinti.

Do kraja maja 1894. godine skupljeno je 252 forinti i devet novčića.

Iduća objava o skupljenim prilozima je iz broja 14 koji je izašao u aprilu 1895. godine.

Srpska crkvena opština iz Kikinde darovala je 10 forinti, “veleposednik” Aleksa Paunović iz Vukovara 10 forinti, Srpska crkvena opštine Sombor 10 forindi, St. Bečej 11 forinti, dalje iz Vukovara razni darodavci 12 forinti 50 novčića. Srpska zanatlijska zadruge iz Vukovara darovala je 5 forinti.

Zatim slijede podaci o darodavcima iz Bolmana. Priloge je skupio i poslao paroh bolmanski Panto Horvat, ukupno je prikupljeno 12 forinti i 10 novčića, koje su priložili: paroh Panto Horvat 1 forinta, Branko Parabak, učitelj, 50 novčića,  Jovan Miler, r.k. učitelj 1 forintu. Dalje slijede prilozi u novčićima: Samujilo Mišljenović 50  , Teodor Kockar 30 , Mito Janković st. 30 , Panto Bijelić 10,  Živan Bijelić 50, Nestor Radomirović  10, Damjan Bijelić 10, Jakšo Radojčić 20, Damjan Bojanin 20  , Uroš Dobrokes 20,Đoko Horvat, 20, Ranko Strahnić 20, Miloš Bijelić st. 20, Stokan Dobrokes 20, Matija Bojanin 30, Petar Bijelić st 20, Sergije Janković 20, Aco Radojčić 10, Mladen Bojanin 10, Miloš Bijelić ml. 10, Aco Kupinić 10, Đoko Bijelić st 20, Jakšo Bijelić 20, Živko Janković 20, Jovan Bijelić st. 20, Nenad Bojanin 10, Jovan Popović 20,  Lazo Popović 10, Mito Popović 20, Obrad  Subotić 10, Jovan Bijelić ml. 20, Mladen Bijelić ml. 20, Mladen Kolar 20, Stokan Šimić 10,  Cvetko Stojković 20, Pavle Bolmanac 20, Glišo Subotić 20, Živko Bošnjak 10, Jakšo Kolar 10, Đoko Štučić 20, Jakšo Sečujac 10, Jovan Ivančević 10, Sigismund Rajs 20, Anto Vasiljević 10, Sava Teodorović 20, Avram Janković 10, Mladen Bijelić st 20, Stoko Bojanin 20, Glišo Petrović 10, Poznan Janić 10, Rajko Kockar 20, Mitar Bojanin 20, Mladen Bolmanac 10, Anto Grujić 20.

Pomoć su uputile i crkvene opštine iz Sente 5 forinti,Subotice 10 forinti, Sentandreje 5 forinti. U Kišfalubi (Branjini) prota Stevan Mihaldžić skupio je 14 forinti od čega je prilog samog prote bio 2 forinte.

Srpska crkvena opština iz Čerovića priložila je 12 forinti i 80 novčića, zatim Sakule 5 forinti, Budim 20 forinti, Vilanj 5 forinti. Paroh Cvetko Milić iz Darde skupio je 8 forinti i 75  novčića, od čega je najviše priložio  Uroš Racković 2 forinte.

U tekstu se utvrđuje da je do tada, proljeća 1895. ukupno prikupljeno 408 forinti i 24 novčića.

Daljih podataka o skupljanju priloga nema, ali je spomenik ipak podignut 1896. godine i osvećen po svemu sudeći 1. avgusta 1896. godine. O tome piše u broju 37. iz septembra 1896. godine. “Grob sv. ugodnika božjeg, dobrotvora i svetitelja srpskog sv. Stevana Štiljanovića označen je, a i ukrašen blizo 4 metra visokom kamenitom krstom i velikom kamenitom pločom” stoji između ostalog u tekstu. Osvećenje spomenika izvršio je domaći paroh prota Stevan Gojković, koji je pri tome održao prigodnu besjedu.

Članak je potpisao autor pod pseudonimom “Gost” koji se osvrnuo  na taj događaj na način, koji nakon široke podrške prikupljanju sredstava, djeluje prilično kritički. Znatiželjnim preporučujemo broj 37. “Srpskog Siona” iz 1896. godine, na strani 620, da se sami uvjere.

U tekstu ne objašnjavamo tko je Stevan Štiljanović, jer oni koji čitaju ovaj članak to sigurno znaju.

 

 

 

 

LEAVE A REPLY

Please enter your comment!
Please enter your name here